e-WLD begrippen 

 
 
Filteren... dialect=Q094b plaats=Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler

Overzicht

Gevonden: 1034

BegripTrefwoord: dialectopgave (plaats)Omschrijving
aardappelmolen varkensmachine: vɛrkǝsmǝšin (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) De aardappelmolen is het werktuig waarmee men de gekookte aardappelen tot puree maalt. [N 18, 134; monogr.] I-11
aardappelraper opraper: ǫprāpǝr (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler), raper: rāpǝr (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) Degene die de aardappelen opraapt. [N 12, 22b; monogr.] I-5
aardappelriek, algemeen aardappel(en)riek: i̯ɛrpǝlrēk (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler), ērapǝlrēk (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) Riek met bolletjes ("kogeltjes") aan de uiteinden van de tanden, om aardappelen mee te verplaatsen, maar ook wel gebruikt om te rooien. Doorgaans heeft de aardappelriek negen tanden, de bietenriek zes, die wat verder uit elkaar staan, en de speciale riek om te rooien vier of vijf. Soms zijn de tanden van de laatste plat (en dan lijkt deze sterk op de Voerriek), terwijl die van de algemeen gebruikte riek rond zijn. Vergelijk ook het lemma Mestriek in aflevering I,1, blz. 8-10 en het lemma Bietenrek in deze aflevering. [N 18, 25a, 25b en 58; JG 1c, 2c; A 28, 3a; Lu 6, 3a; monogr.] I-5
aardappelrooier rooier: rōi̯ǝr (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler), steker: stē̜kǝr (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) Degene die de aardappelen uitsteekt. De regelmatige voorvoegsels aardappel- en patatte- zijn weggelaten. [N 12, 22a; monogr.] I-5
aardappelstruik struik: strūk (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) Het geheel van de aardappelplant of aardappelbos: wortels, stengels. bladeren en bloemen. In het lemma en op de kaart is aangetekend waar zich de opvallende monoftong /u/ bevindt in struik, terwijl men een diftong of palatalisering zou verwachten; zie Stevens 1951, 249. Voor de fonetische documentatie van de typen aardappel en patat, zie het lemma Aardappel. [N 12, 5; JG 1a, 1b; A 23, 17c; Lu 1, 17c; monogr.] I-5
aardappelziekten fytoftora: fitǫftǝra (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler), krankte: krɛŋdǝ (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler), rhizoctonia: rizǝtonija (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) Door de intensieve cultuur van aardappelen en omdat men de pootaardappelen won uit de oogst van eigen veld van het jaar ervoor, was de aardappelplant bijzonder vatbaar voor allerlei ziekten. Het aantal ziekten is dan ook zeer groot en het aantal opgaven voor aardappelziekten navenant. Aan de hand van de opgaven is hier de volgende indeling aangehouden: schimmel- en bacterieziekten, virusziekten en voedingsziekten, telkens, waar mogelijk met enkele onderafdelingen. De bijzonderheden worden in het corpus van het lemma gegeven. Vergelijk ook het WBD, I, aflevering 8, 1478-1480. [N 12, 8; monogr.] I-5
aars kont: kōnt (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler), vot: vǫt (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) [JG 1a, 1b; N 8, 13, 32.9 en 35] I-9
achtergebleven hooi harken reken: ręi̯kǝ (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) Wanneer het hooi is binnengehaald werd soms nog eens het hooiland afgeharkt om het achtergebleven hooi te verzamelen. [N14, 122; A 34, 4 add.] I-3
achterhaam achterhaam: axtǝrhǭm (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) Samenstel van riemen dat op het achterwerk van het paard wordt gelegd en dient om de kar achteruit te stoten. [JG 1a, 1b, 2b; N 13, 74; monogr.] I-10
achterhand van het paard achterwerk: achterwerk (Wolder / Oud-Vroenhoven / Wiler) Het achtergestel van een paard, in tegenstelling met de voorhand of het voorste deel (3.1.3), en het middendeel of de middenhand (3.3.5). [N 8, 13 en 32.9] I-9