e-WLD begrippen 

 
 
Filteren...

Overzicht

Gevonden: 1

BegripTrefwoord: dialectopgave (plaats)Omschrijving
teugel, leidsel bekriem: bɛkrēm (As, ... ), bɛkrīm (Gelieren Bret, ... ), bijtteugel: bi.ttię.gǝl (Hees), bi.ttyø.gǝl (Riemst), bittīę.gǝl (Gellik), bē.ttię.gǝl (Vlijtingen), bī.ttię.gǝl (Veldwezelt), bī.tti̯ę.gǝl (Val-Meer), bī.ttyø̜.gǝl (Herderen), bī.ttyǝ.gǝl (Vroenhoven), bī.ttīǝ.gǝl (Mopertingen), bīttyø.gǝl (Zichen-Zussen-Bolder), guide: gets (Achel), gidǝ (Zelem), git (Borgloon, ... ), gits (Hoeselt), gīdǝ (Beringen, ... ), (mv)  gī.dǝn (Zonhoven), gīdǝn (Kinrooi), kordeelriem: kǝrdiǝlrem (Achel, ... ), lei: lęi̯ (Gruitrode, ... ), leidsel: lęi̯tsǝl (Tegelen, ... ), leis: lęi̯.s (Tegelen), lęi̯s (Baarlo, ... ), lɛi̯s (Castenray, ... ), leist: lęi̯st (Horst, ... ), leitoom: lētō.m (Grote-Spouwen), lijn: len(ǝ) (Zelem), lin (Baarlo, ... ), liŋ (Bleijerheide, ... ), lē̜i̯n (Opheers), lē̜ǝn (Gingelom), lęi̯n (Maaseik, ... ), lęn (Kwaadmechelen, ... ), līn (Heerlerheide, ... ), lijnt: lenjtj (Kessenich), lint (Merselo), lēnt (Ottersum, ... ), loenje: lǫnjǝ (Loksbergen), loos: luøs (Koninksem), luø̜s (Tongeren), luęs (Vechmaal), luǝs (Diets-Heur, ... ), ophangsel: ǫphɛŋsǝl (Boekhout), overtoom: i̯ø.vǝrtō.m (Hoeselt), paardslijn: pē̜rslin (Baexem, ... ), pē̜ršlin (Rothem), rijlijn: rilin (Roosteren), rijtoom: ręi̯tuǝm (Achel  [(bij rijpaard)]  ), strangel: straŋǝl (Montenaken), (mv)  straŋǝls (Kerkom), strangen: straŋǝ (Gingelom, ... ), strengels: strɛŋǝls (Vorsen), teugel: tøgǝl (Lommel), tøi̯.gǝl (Borgloon, ... ), tøi̯gǝl (Binderveld), tø̄.gǝl (Beringen, ... ), tø̄gǝl (Heppen, ... ), tø̜i̯.gǝl (Alken, ... ), tø̜i̯gǝl (Sint-Truiden  [(bij twee paarden - om het snelste in te houden)]  , ... ), tē.gǝl (Beverst, ... ), tēgǝl (Berbroek), tīǝ.gǝl (Waltwilder), (mv)  tø̄.gǝls (Hopmaal), tø̄gǝls (Stevoort), tø̜i̯.gǝls (Rukkelingen-Loon), teugelriem: tø̄.gǝlrīm (Berg), toom: tou̯.m (Tongeren), tou̯m (Munsterbilzen), tue.m (Kaulille), tum (Godschei), tuǝm (Eksel, ... ), tō.m (Bilzen, ... ), tǫui̯m (Grote-Brogel, ... ), tǫu̯.m (s-Herenelderen, ... ), tǫu̯m (Gors-Opleeuw, ... ), toomriem: tō.mrī.m (Genk), toomstrang: tumstraŋ (Binderveld  [(ouder dan teugel)]  , ... ), tuǝmstraŋ (Aalst, ... ), tūmstraŋ (Buvingen), tūmstraŋk (Boekhout), tǫmstrā.ŋk (Mechelen-Bovelingen, ... ), tǫu̯mstraŋ (Zepperen), tǫu̯mstrā.ŋk (Gelinden, ... ), (mv)  tuǝmstraŋǝ (Aalst), tūmstraŋǝ (Borlo, ... ), toomstreng: tūi̯mstręŋ (Ordingen), toomstrengels: tūmstręŋǝls (Jeuk), trens: trɛ.ns (Bocholt, ... ), vaarriem: vǭ.ǝrrī.m (Bilzen), wegteugel: wē̜xti̯ø.gǝl (Millen) Een riem of koord waarvan de uiteinden aan de twee kanten van het bit van het paard bevestigd zijn en waarmee het bestuurd wordt. Deze teugel kan lang of kort zijn. In het eerste geval bestaat hij uit één stuk en reikt hij tot achter het paard; de voerman houdt het midden ervan in de hand (cf. lemma Dubbele Lijn). In het tweede geval reikt hij slechts tot juist achter het haam; dan is aan het midden een enkele lijn, het kordeel (cf. lemma KordeelL) bevestigd, die de voerman in de hand houdt. De dubbele lijn van een paard dat voor de ploeg is gespannen is altijd langer dan die bij een kar of wagen. Het lemma Ploeglijn is al eerder behandeld in WLD I, afl.2, blz. 182. De vraagstelling in de lijsten liet echter niet toe om voor Nederlands Limburg evenveel materiaal op te nemen als voor Belgisch Limburg. Op de zeer ruime vraag N 13,29 Enkele band of touw dat aan het hoofdstel is vastgemaakt werden allerlei specifieke benamingen opgegeven, waardoor het te riskant werd om de algemene benamingen voor teugel voor Nederlands Limburg uit de gegevens af te leiden. Om toch een idee te kunnen geven van de gegevens voor Nederlands Limburg werd gekeken naar algemene antwoorden op vraag N 13,31 Dubbele band die aan weerszijden van het gebit is vastgemaakt en tot aan de hand van de voerman dubbel is en het eerste deel van vraag N 13, 34 Kent u afzonderlijke benamingen voor de leidsels gebruikt bij het rijden met de kar, het ploegen? Daaruit bleek dat de woordtypes lei, leis en lijn behoorlijk afgebakende gebieden vormen. Veiligheidshalve zijn alleen deze laatste gegevens voor Nederlands Limburg opgenomen en op kaart gebracht. [JG 1a, 1b; N 13, 30 en 34] I-10