e-WLD begrippen 

 
 
Filteren...

Overzicht

Gevonden: 1

BegripTrefwoord: dialectopgave (plaats)Omschrijving
zaaikorf, zaaibak houten zaaibak: hōtǝ zībak (Waubach), houteren zaaikorf: hǫu̯tǝrǝ zɛi̯kø̜rǝf (Ell  [(tot 1950 in gebruik)]  , ... ), kaar: kār (Beek  [(tot 1920 in gebruik)]  ), korf: korf (Neerpelt, ... ), panier (fr.): pani̯ē (Maasmechelen  [(voor linkszaaiers)]  ), strooibak: strōi̯bak (Rumpen), strǫu̯bak (Weert), strooien zaaikorf: strui̯ǝ zɛi̯kø̜rǝf (Tungelroy), strȳi̯ǝ zɛi̯kø̜rǝf (Neeritter), strooimand: strǫu̯maŋ (Weert), vat: vǭǝ.t (Kermt), zaadbak: zat˱bak (Kronenberg), zōǝt˱bak (Halen), zǭt˱bak (Borgloon, ... ), zǭǝt˱bak (Gelinden, ... ), zaadkaar: zatkar (Horst, ... ), zatkār (America, ... ), zǫtkār (Afferden  [(tot 1910 in gebruik)]  , ... ), zǭtkār (Swalmen, ... ), zaadkorf: zōǝtkørǝf (Halen), zōǝtkę.rǝf (Diepenbeek  [(mv -kęrǝf)]  ), zǫtkø̜̄rǝf (Merselo), zǫtkø̜rǝf (Afferden  [(tot 1920 in gebruik)]  , ... ), zǭtkørǝf (Leunen  [(tot 1910 in gebruik)]  ), zǭtkø̜rǝf (Sittard), zǭtkē̜rǝf (Hasselt), zaai-batche (wa.): zęi̯ǝbatš (Teuven), zaaibak: zaaibak (Achel), zibak (Rijckholt), ziębak (Geulle, ... ), zięi̯bak (Urmond), zābak (Hasselt), zāi̯bak (Berverlo, ... ), zēbak (Buchten, ... ), zēx˱bak (Smeermaas), zē̜bak (Borgloon, ... ), zē̜i̯bak (Rummen, ... ), zē̜x˱bak (Urmond), zībak (Bocholtz, ... ), zīǝbak (Brunssum, ... ), zīǝnbak (Mechelen), zōǝbak (Halen), zɛbak (Maasniel), zɛi̯bak (Boorsem, ... ), zɛ̄bak (Beringen, ... ), zɛ̄i̯bak (Aijen, ... ), zɛ̄i̯bák (Merselo, ... ), zɛ̄ǝbak (Diepenbeek), zaaibakje: zɛi̯bɛkskǝ (Maasmechelen), zaaikaar: zīnkār (Mechelen), zīǝkār (Klimmen), zīǝnkār (Eygelshoven), zɛi̯kār (Blerick, ... ), zɛ̄i̯kār (Baarlo, ... ), zɛ̄kǭr (Middelaar), zaaikorf: zaaikorf (Stramproy), zai̯kø̜rǝf (Heppen), zāi̯kø̜rǝf (Berverlo), zāi̯kęrǝf (Kiewit), zākē̜rǝf (Hasselt), zēkørǝf (Zonhoven), zēxkø̜rǝf (Smeermaas), zē̜i̯kø̜rǝf (Grevenbicht / Papenhoven, ... ), zē̜korǝf (Geleen), zē̜kørǝf (Zolder), zē̜kø̜.rǝf (Paal), zē̜kø̜rǝf (Borgloon, ... ), zīkø̜rǝf (Eys  [(tot 1930 in gebruik)]  , ... ), zīǝkø̜rǝf (Hoensbroek, ... ), zīǝnkø̜rǝf (Eygelshoven), zōǝkø̜rǝf (Halen, ... ), zǭi̯kø̜rǝf (Kerkhoven, ... ), zɛi̯korǝf (Echt, ... ), zɛi̯kørǝf (Gelinden, ... ), zɛi̯kø̜̄rǝf (Boshoven), zɛi̯kø̜.rǝf (Bocholt, ... ), zɛi̯kø̜rǝf (Bree, ... ), zɛi̯kę.rǝf (As  [(mv -k˙ęrǝf)]  , ... ), zɛi̯kǫrǝf (Baexem, ... ), zɛkǫrǝf (Maasniel), zɛ̄.kø̜.rǝf (Beringen, ... ), zɛ̄.kę.rǝf (Berbroek, ... ), zɛ̄i̯.kø̜.rǝf (Kleine-Brogel, ... ), zɛ̄i̯kø̜.rǝf (Achel, ... ), zɛ̄i̯kø̜rǝf (Aijen, ... ), zɛ̄i̯kę.rǝf (Ellikom, ... ), zɛ̄i̯kǫrǝf (Asenray / Maalbroek  [(tot 1920 in gebruik)]  , ... ), zɛ̄kørǝf (Zichen-Zussen-Bolder), zɛ̄kø̜.rǝf (Hechtel  [(mv zɛ̄k˙ø̜rǝf)]  , ... ), zɛ̄kø̜rǝf (Eksel, ... ), zɛ̄kę.rǝf (Beverst  [(mv -k˙ęrǝf)]  , ... ), zɛ̄kę̄rǝf (Gelieren Bret, ... ), zɛ̄ǝkęrǝf (Kermt), z˙ɛi̯kǫrǝf (Roermond), zaaikreep: zɛi̯krē̜p (Eind, ... ), zaaimand: zɛi̯manj (Tungelroy  [(zelden)]  ), zɛi̯maŋ (Boshoven, ... ), zinken zaaikaar: ze.ŋkǝ zɛi̯kār (Lottum) De boer zaaide uit een zaaikleed: een grote witlinnen voorschoot waarvan hij het onderste gedeelte om de arm wond, terwijl hij met de andere zaaide. In de Kempen, en dit is eigen aan de streek, gebruikt de boer geen zaaikleed, maar een zaaikorf of een zaaibak, die ongeveer 15 kg kan bevatten. De zaaikorf is uit gevlochten stro vervaardigd en wordt met het hengsel aan de arm gedragen. Wellicht was deze manier van zaaien door de eeuwen heen eigen aan de Kempen; in Brabantse en Vlaanderse boedelstaten wordt alleen het zaaikleed vermeld." (Lindemans, II, 53). Naar gebruik zijn zaaikorf en zaaibak hetzelfde stuk gereedschap; naar materiaal waarvan ze zijn gemaakt, is het onderscheid niet zonder meer uit de benaming af te leiden. De gevlochten exemplaren (-korf en -kaar) gaan aan de houten en zinken (-bak) vooraf, maar vaak wisselde het materiaal terwijl de oude naam behouden bleef. Zo wordt bij zaaikorf in K 316 opgegeven: "vroeger van stro, later van hout en thans van zink"; ook mengvormen komen voor, zoals in Nederlands Noord-Limburg: "de bodem is van hout, de zijwanden van stro, smelen of gevlochten bramentakken"; vergelijk ook de typen houten korf en zinken kaar. Bij dubbele opgaven (-korf en -bak) is zo mogelijk aangegeven tot hoelang het gereedschap in gebruik was. Recent zijn al dergelijke gereedschappen vervangen door zaaimachines. Als bijzonder is nog aan te merken de aantekening in L 163: zaaiviool (zɛ̄i̯fiōl) en strijkstok (strikstǫk) voor het zaaien van klein zaad zoals klaver. Alle {zaai-} en {zaad-} woorddelen zijn volledig gedocumenteerd vanwege verkortingen in het vocalisme. Vergelijk ook het lemma ''strooibak voor kunstmest'' in aflevering I.1, blz. 36, en het lemma ''kaar'' in aflevering II.3 (Molenaarsterminologie), blz. 120. Zie afbeelding 3, b en 3, c.' [N 15A, 2 en 3; N 18, 109 en 110; JG 1a, 1b; monogr.; add. uit N P, 19; N 11A, 63b] I-4