e-WLD begrippen 

 
 
Filteren...

Overzicht

Gevonden: 1

BegripTrefwoord: dialectopgave (plaats)Omschrijving
zwad, houw enkel gezwad: ę.ŋkǝl gǝzwǭ.t (Zonhoven), ęŋkǝl gǝzwāt (Koersel), gemaaid gras: gǝmɛi̯t˱ grās (Maastricht), gemad: gǝmat (Gulpen), gǝmāt (Mechelen), gǝmǭt (Oost-Maarland), jǝmat (Bleijerheide, ... ), gemade/gemaai: gǝmai̯ (Schimmert), gǝmā (Broeksittard, ... ), gǝmāi̯ (Heerlen, ... ), gǝmɛi̯ (Moorveld), (mv)  gǝmāi̯ǝr (Heugem), geslok: gǝšlǫk (Munstergeleen), gezwaard: gǝzwārt (Baarlo, ... ), gezwad: gǝzwat (Gennep, ... ), gǝzwãt (Helchteren, ... ), gǝzwā.t (Houthalen), gǝzwāt (Berg, ... ), gǝzwāǝt (Gingelom), gǝzwōǝt (Geistingen), gǝzwǫǝi̯t (Borgloon), gǝzwǫǝt (Opheers), gǝzwǭt (Berverlo, ... ), gǝzwǭu̯ǝt (Diepenbeek), gǝzwǭǝt (Gelieren Bret, ... ), gǝžwā.t (Boukoul, ... ), gǝžwāt (Baarlo, ... ), gezwade/gezwaai: gǝzwai̯ (Maasmechelen), gǝzwēi̯ (Ittervoort), gǝzwɛ̄i̯ (Meijel), (mv)  gǝšwē̜r (Vlodrop), gǝžwār (Holtum), haal: haal (Mopertingen), houw: hau̯ (Zutendaal), hō. (Genk), jaan: (h)u̯ǭi̯n (Tongeren), jēn (Merkelbeek), jī.n (Waubach), kam: kamp (Niel-Bij-Sint-Truiden), made/maai: māi̯ (Sittard), mɛi̯ (Meerssen), pand: pãt (Gingelom), riem: rēm (Swalmen), ril: ręl (Helden), schaar: šǭr (Ransdaal), schob: šob (Amstenrade), šōb (Stein), slag: slax (Beringen, ... ), slā.x (Houthalen), slāx (Maasniel, ... ), slǭ.x (Beverst, ... ), šlāx (Tegelen), slok: šlǫk (Munstergeleen), snade: šnǭt (Ransdaal), snede: snē (Hushoven, ... ), snēi̯ (Achel, ... ), snē̜i̯ (Achel, ... ), šnē (Helden), šnēi̯ (Beegden), snid: snēt (Einighausen, ... ), snīt (Oost-Maarland), šnēt (Born, ... ), šnīt (Gronsveld), snit: snit (Lottum, ... ), šnit (Eygelshoven, ... ), streek: strēk (Broekhuizen, ... ), štrēk (Susteren, ... ), strijk: strīǝk (Gronsveld), štrīk (Ulestraten), strouw: (mv)  štrǫu̯ǝ (Heerlen), stuik: štūk (Heythuysen), trek: trik (Roggel), tręk (Diepenbeek, ... ), zeissel: zē̜sǝl (Mheer, ... ), zwaard: šwārt (Posterholt, ... ), zwad: zwat (Blitterswijck, ... ), zwāt (Tungelroy, ... ), zwǭt (Smeermaas), zwade/zwaai: zwāi̯ (Geysteren, ... ) De hieronder opgenomen woorden zijn van toepassing op de hoeveelheid gras die de maaier met één slag van de zeis afmaait en die links van hem blijft liggen. Het Algemeen-Nederlandse woord zwad betekent zowel deze reep afgemaaid gras alsook de regel of rij gras die op het veld ontstaat als men een baan gemaaid heeft. Dit laatste begrip, de regel afgemaaid gras, komt in het volgende lemma ter sprake, onder de titel ''gezwad''. In sommige streken zijn de volksnamen voor beide onderscheiden begrippen aan elkaar gelijk. Deze gevallen zijn op kaart 9 aangegeven. Bij sommige woorden, zoals schaar, riem, zeissel, springt het betekeniselement "hoeveelheid, opbrengst" in het oog. Bij schob denkt men in de eerste plaats aan de graanoogst; daar betekent het doorgaans de hoeveelheid aren die men voor een halve schoof met één slag van de zicht of de zeis afmaait; hier is het waarschijnlijk overdrachtelijk gebruikt. Zie ook het lemma ''rij'', ''wiers''. Voor de volledigheid van dit kleine woordveld vergelijke men ook het lemma ''graanzwad'' in de aflevering over de Akkerbouw.' [N 14, 92; JG 1a; A 16, 1a; Lu 1, 16 add.] I-3