e-WLD begrippen 
e-WLD

 
 
Filteren... plaats=Tegelen

Overzicht

Gevonden: 5743

BegripTrefwoord: dialectopgave (plaats)Omschrijving
sneb sneb: šnɛp (Tegelen) Wit vlekje op de snuit van de koe. [N 3A, 137] I-11
snede van het blad van de zeis het scherp: šęrp (Tegelen), waat: wāt (Tegelen) De scherpe snijdende binnenzijde van het blad van de zeis. Zie afbeelding 5, nummer 4. Bedoeld is hier de algemene benaming voor de snijkant van de zeis. In sommige gebieden, met name in enkele dorpen tussen het waat-gebied (in het noorden van Belgisch Limburg) en het snede-gebied (in het zuiden ervan) wordt onderscheid gemaakt tussen de eigenlijke snede en het haarpad: de smalle rand die bij het haren op het zeisblad wordt geslagen en waarvan de snede het uiteinde vormt. Zie voor deze laatste het volgende lemma: ''haardpad''. Wanneer er meer dan één variant voor een plaats was opgegeven, is bij voorkeur het materiaal van de mondelinge enquêtes in gebracht.' [N 18, 68d; JG 1a, 1b, 2c; add. uit N 17, 100; monogr.] I-3
snee brood snede: sjni-j (Tegelen, ... ), snede weg: sjneej wèk (Tegelen) snede van roggebrood || snede van wittebrood || snede; Hoe noemt U: Een snee brood (snee, rondommer) [N 80 (1980)] III-2-3
sneep koemoel: karperachtige riviervis met een afgeplatte bek  koe’moel (Tegelen) sneep (vis) III-4-2
sneeuwbui pak sneeuw: ’n pak sjnië (Tegelen), sneeuwbijs: ’n sjniëbies (Tegelen), sneeuwbui: sjniebuuj (Tegelen), sjniejebuuj (Tegelen), sjnië-bui (Tegelen), sni-je buu (Tegelen) sneeuwbui, sneeuwvlaag [sneeuwvlei] [N 22 (1963)] III-4-4
sneeuwen sneeuwen: schnieën (Tegelen), sjnīəjə (Tegelen), šnēiĕ (Tegelen), šnīə (Tegelen) sneeuwen [DC 03 (1934)] III-4-4
sneeuwx sneeuw: schnie (Tegelen), sjnieje (Tegelen), sjnië (Tegelen, ... ), sjnīēe (Tegelen), sjnījə (Tegelen), sjníë (Tegelen), šnēij (Tegelen), šnīə (Tegelen), cf. VD D-N s.v. "Schnee  sjnîe (Tegelen) sneeuw [DC 03 (1934)], [RND] || sneeuw [schimmel] [N 22 (1963)] III-4-4
snijarmen en drijfarmen van de kleimolen snekken: šnɛkǝ (Tegelen) De messen en rieken die in de kleimolen ronddraaien en de klei naar het mondstuk drijven. Vgl. ook het lemma ɛsnijarmen en drijfarmen in de voormalerɛ.' [N 49, 16b] II-8
snijbank, werkbank ezel: ē̜zǝl (Tegelen), kuipersezel: kȳpǝrs˱ē̜zǝl (Tegelen), repenbank: ręjpǝbaŋk (Tegelen), snijbank: šnibaŋk (Tegelen), trekbank: tręk˱baŋk (Tegelen) De bank waarop de duigen worden bewerkt. Er zijn diverse uitvoeringen van de snijbank, maar meestal bestaat ze uit een werkblad op vier poten dat op een, eveneens van vier poten voorziene, zitbank is bevestigd. In het werkblad en de daaronder geplaatste bank bevindt zich een sleuf waarin een, om een as draaibare, houten stijl is aangebracht. Aan de bovenzijde van de stijl is een klemkop bevestigd, aan de onderzijde een trede. De kuiper zit schrijlings op de zitbank en bedient met zijn voet door middel van de trede de klemkop waarmee het te bewerken materiaal op het werkblad wordt vastgeklemd. Zie ook afb. 212. De snijbank werd oorspronkelijk ook gebruikt door de hoepelmaker. Het hout voor de hoepels werd op deze bank op dikte en maat gesneden. Vgl. ook het woordtype repenbank. [N E, 18; A 32, 1; monogr.] II-12
snijmes bodemmes: bǭmmɛts (Tegelen  [(gebruikt om de rand van de bodem van het vat af te schuinen)]  ), trekmes: trękmɛts (Tegelen) Lang mes met een recht blad en twee, vaak bolvormige, handvatten. Zie ook afb. 209. Het snijmes wordt gebruikt door diverse houtbewerkers zoals de timmerman, de stoeldraaier, de kuiper en de wagenmaker. De kuiper bewerkt er vooral de buitenkant van duigen mee, maar hij vormt er vaak ook de schuine buitenrand mee aan een vatbodem. Vgl. de woordtypen bodemmes en bodemsnijmes. De wagenmaker snijdt er spaken voor karwielen mee. Het eerste lid in het woordtype speekmes verwijst daarnaar. [N E, 13b; N E, 15; N E, 41; N G, 11a; N 33, 272; N 47, 12a; N 53, 76; A 32, 6; monogr.] II-12