28515 |
terugvliegen |
terugslaan:
terugslaan (L270p Tegelen)
|
Terugvliegen of terugslaan naar de korf, gezegd van de zwermende bijen. Dit doen de bijen, als blijkt dat de moer niet meegevlogen is. [N 63, 31c]
II-6
|
33463 |
terugwijkende dakrand boven een poort |
nisrand:
nesraŋk (L270p Tegelen)
|
Een poort in de lange gevel van een schuur of stal zou door de geringe hoogte van het dak wel eens te laag kunnen zijn om wagens door te laten. Om dit te voorkomen kan men de poort binnenwaarts plaatsen ofwel het dak boven de poort verhogen. In beide gevallen wordt de hoogte groter. In het eerste geval ontstaat er boven de teruggebouwde poort een terugwijkende dakrand. Het dak wordt iets kleiner. Zie afbeelding 22.a. [N 4A, 30]
I-6
|
18127 |
tetanus |
duivelskramp:
duuvelskramp (L270p Tegelen)
|
Als in een wondje straatvuil komt, kan er een infectieziekte ontstaan. De wetenschappelijke naam van die ziekte is Tetanus. Hoe noemt men die ziekte in uw dialect? [DC 60 (1985)]
III-1-2
|
33760 |
tetveulen |
zuigveulen:
zȳx˲vø̄lǝ (L270p Tegelen)
|
Veulen dat nog gezoogd wordt. Een tetveulen is ouder dan een zuigeling en kan verkocht worden. [JG 1a, 1b; N 8, 2]
I-9
|
33962 |
teugel, leidsel |
leidsel:
lęi̯tsǝl (L270p Tegelen),
leis:
lęi̯.s (L270p Tegelen),
lijn:
lin (L270p Tegelen)
|
Een riem of koord waarvan de uiteinden aan de twee kanten van het bit van het paard bevestigd zijn en waarmee het bestuurd wordt. Deze teugel kan lang of kort zijn. In het eerste geval bestaat hij uit één stuk en reikt hij tot achter het paard; de voerman houdt het midden ervan in de hand (cf. lemma Dubbele Lijn). In het tweede geval reikt hij slechts tot juist achter het haam; dan is aan het midden een enkele lijn, het kordeel (cf. lemma KordeelL) bevestigd, die de voerman in de hand houdt. De dubbele lijn van een paard dat voor de ploeg is gespannen is altijd langer dan die bij een kar of wagen. Het lemma Ploeglijn is al eerder behandeld in WLD I, afl.2, blz. 182. De vraagstelling in de lijsten liet echter niet toe om voor Nederlands Limburg evenveel materiaal op te nemen als voor Belgisch Limburg. Op de zeer ruime vraag N 13,29 Enkele band of touw dat aan het hoofdstel is vastgemaakt werden allerlei specifieke benamingen opgegeven, waardoor het te riskant werd om de algemene benamingen voor teugel voor Nederlands Limburg uit de gegevens af te leiden. Om toch een idee te kunnen geven van de gegevens voor Nederlands Limburg werd gekeken naar algemene antwoorden op vraag N 13,31 Dubbele band die aan weerszijden van het gebit is vastgemaakt en tot aan de hand van de voerman dubbel is en het eerste deel van vraag N 13, 34 Kent u afzonderlijke benamingen voor de leidsels gebruikt bij het rijden met de kar, het ploegen? Daaruit bleek dat de woordtypes lei, leis en lijn behoorlijk afgebakende gebieden vormen. Veiligheidshalve zijn alleen deze laatste gegevens voor Nederlands Limburg opgenomen en op kaart gebracht. [JG 1a, 1b; N 13, 30 en 34]
I-10
|
19554 |
theelepeltje |
eierlepeltje:
eier-laepelke (L270p Tegelen),
suikerlepeltje:
sôkkerlaepelke (L270p Tegelen),
theelepeltje:
thiëlèpelke (L270p Tegelen),
tieëlaepelke (L270p Tegelen),
(nu)
tīējelēēpelke (L270p Tegelen)
|
lepel, metalen ~; inventarisatie benamingen; betekenis/uitspraak [N 20 (zj)] || theelepeltje (suikerlippelke) [N 20 (zj)]
III-2-1
|
19516 |
theepot |
theekan:
vroeger niet bekend.
tîêkan (L270p Tegelen),
theekannetje:
tië-kèn-ke (L270p Tegelen),
theepot:
thiëpot (L270p Tegelen, ...
L270p Tegelen),
tië-pot (L270p Tegelen),
potten = pöt, waren van aardewerk. gewoonlijk ook gen. eerste twee.
thiëpot (L270p Tegelen)
|
pot waarin thee wordt gezet [N 20 (zj)] || pot, metalen ~; inventarisatie benamingen (tutpot, pappot, trekpot, braajpot); betekenis/uitspraak [N 20 (zj)]
III-2-1
|
29742 |
tichelen |
tichelen:
texǝlǝ (L270p Tegelen)
|
Stenen bakken in veldovens. [N 98, 112; monogr.]
II-8
|
21611 |
tien-guldenstuk |
gouden tientje:
e golden tiëntje (L270p Tegelen),
Opm. "Duit"sinds mensenheugenis niet meer in gebruik; alleen nog : "gênne roëje duit miër hebbe".
⁄n golde tientje (L270p Tegelen)
|
tien-guldenstuk, een ~ [N 21 (1963)]
III-3-1
|
33423 |
tiendschuur |
tiendschuur:
tiǝntšø̄r (L270p Tegelen)
|
Het gebouw waarin het tiendgewas werd opgeborgen. In sommige streken werd het tiendgewas vroeger centraal in een schuur van één boerderij opgeslagen, deze boerderij kreeg dan de naam tiendhof (bijv. in Q 33). Na de Franse tijd (¬± 1790) werd het tiendgewas afgeschaft. In sommige boerderijen ontbrak de tiendschuur; het tiendgewas werd opgeslagen waar ruimte was, bijv. in het bakhuis (L 360), het kafkot (Q 158), de tast (P 44, 48, 49, 55, 222), de schuur (P 51) of de motsemschelf (Q 178, 179). De bij het lemma gevoegde kaart is een historische kaart; ze bevat de registratie van de plaatsen waar men zich op het tijdstip van de enqu√™te, dus in het begin van de jaren zestig, nog herinnerde dat er schuren naar de tienden vernoemd werden. [N 5A, 66b; monogr.]
I-6
|