22743 |
trekharmonica |
kwetsbuidel:
kwetsjbujel (L331p Swalmen),
monica:
monika (L331p Swalmen),
monika, moneka (L331p Swalmen),
trekbuidel:
[Met afbeelding].
trèkbujel (L331p Swalmen),
trekzak:
trèkzak (L331p Swalmen)
|
Accordeon. || harmonica [SGV (1914)] || Harmonica (zowel trekharmonica als mondharmonica). || Trekharmonica.
III-3-2
|
17898 |
trekken |
rijten:
riete (L331p Swalmen),
rīēte (L331p Swalmen),
trekken:
trekkə (L331p Swalmen),
trêkke (L331p Swalmen)
|
trekken [SGV (1914)] || Trekken: een kracht op iets uitoefenen om het te doen bewegen in de richting naar zich toe (trekken, tij(g)en). [N 84 (1981)]
III-1-2
|
21580 |
trekken en talmen |
fijmelen:
WNT: fijmelen, fimelen. Hetzelfde woord als femelen. In de algemeene taal verouderd. -5. treuzelen, talmen, dralen.
fīēmele (L331p Swalmen)
|
Trekken en talmen bij de verkoop, n.l. om zoveel mogelijk geld te krijgen [mulken?] [N 21 (1963)]
III-3-1
|
33195 |
trekker van de aanaardhandploeg |
kruk:
krøk (L331p Swalmen)
|
Het dwarse handvatvan de aanaardhandploeg. Voor sjoek- naast trek-handvat zie aflevering I.1, blz. 12: schokkelen, schoggelen voor "schudden". [N 18, 46b]
I-5
|
22262 |
trekkraan |
trekkraan:
trekkraon (L331p Swalmen)
|
Roek (Corvus frugilegus).
III-3-2
|
34589 |
trekschei |
trekschei:
tręksxē̜ (L331p Swalmen),
(mv)
trękšęi̯ǝ (L331p Swalmen)
|
De eerste van de verbindingscheien tussen de berries. Aan de uitstekende delen schei werden vaak de trekkettingen of de strengen vastgemaakt met behulp van platte, gebogen ijzers. Zie ook het lemma uitstekende delen van de trekschei en in WLD I.10, het lemma strengen. Zowel het feit dat er opgaven in het meervoud voorkomen als de opmerking van de correspondent uit Q 111 wijzen erop dat ook de tweede schei als trekschei gebruikt wordt: "het vastmaken van de strengen is hier gebruikelijk aan het tweede balkje indien licht geladen, anders aan het eerste balkje". Opmerking bij de kaart: er zijn vier benamingen die op het eerste zicht samenstellingen zijn van de plaatselijke benaming voor "streng" (hacht, kling, klink en trek). De verspreiding van "trekschei" stemt echter hoegenaamd niet overeen met de verspreiding van trek voor "streng", wat doet besluiten dat het hier om een samenstelling met een deverbativum van het werkwoord trekken gaat (vgl. hiervoor kaart 16 van wld I.10). [N 17, 25a; N G, 58b; JG 1a; JG 1b]
I-13
|
33304 |
trekschoffel |
trekschoffel:
tręk[schoffel] (L331p Swalmen)
|
Op een hark gelijkend gereedschap, dat, in tegenstelling tot de duwschoffel, getrokken wordt. Er kunnen één of meerdere schoffelijzers aan de steel zitten. Het wordt gebruikt om onkruid te wieden of om de grond los te maken. Het is een kleine uitvoering van de hak voor lichter en fijner werk. Voor de fonetische documentatie van het woord(deel) schoffel zie het lemma Schoffel. [N 18, 49 en 51; monogr.]
I-5
|
31700 |
trekzaag, boomzaag |
hond:
hontj (L331p Swalmen),
kortzeeg:
kort˲zē̜x (L331p Swalmen),
kǫrt˲zē̜x (L331p Swalmen)
|
Zaag met een blad van 1.5 tot 2 meter lengte. De twee handvatten van de zaag liggen in het verlengde van het zaagblad en steken daar 30 à 40 cm boven uit. De trekzaag dient om bomen en ruw hout door te zagen. Ze wordt bediend door twee personen. Zie ook afb. 2. De trekzaag wordt behalve door de houtzager ook door andere houtbewerkende beroepen gebruikt. De kuiper zaagt er stukken boomstam mee die ongeveer de lengte van een duig hebben en de klompenmaker de zgn. bollen, stukken boomstam in de lengte van een klomp. [N E, 7; N 18, 128; N 47, 14; N 50, 11a + 17a; N 75, 116a; L 36, 49; Bakeman 8; monogr.]
II-12
|
18822 |
treuren |
bedroefd:
bedreufd zin (L331p Swalmen),
treurig:
treurich (L331p Swalmen)
|
verdrietig zijn [pratten, kwelen, wringen, treuren] [N 85 (1981)]
III-1-4
|
19362 |
treuzelaar |
trage, een -:
traoge (L331p Swalmen),
treuzelaar:
treuzeleer (L331p Swalmen)
|
iemand die langzaam werkt, niet vooruit kan met zijn werk [treuzel, treuzelkous, treuzelaar] [N 85 (1981)] || iemand die zeer langzaam is in zijn verrichtingen [erwtenteller] [N 85 (1981)]
III-1-4
|