33555 |
mierikswortel |
mierikswortel:
WLD
mierikswortel (L374p Thorn)
|
De vlezige scherpe wortel van de mierik, mierikswortel (mierikswortel, peperwortel, meerradijs, kiek, tiek). [N 82 (1981)]
I-7
|
27655 |
mijnarts |
mijnarts:
mīnarts (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits]),
mijndokter:
mīndǫktǝr (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits])
|
Op alle mijnen kende men een modern ingerichte verbandkamer. Onder leiding van een mijn- of bedrijfsarts werd hier voor geneeskundige behandeling gezorgd. [N 95, 952]
II-5
|
28328 |
mijnblind |
kuilscheel:
kulšęl (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Oranje-Nassau I, Oranje-Nassau III, Oranje-Nassau IV])
|
Oogaandoening die zich uit in korte, rukkende bewegingen van het hoofd en de ogen (Nystagmus). Deze ziekte kwam vroeger als beroepsziekte, mogelijk veroorzaakt door intoxicatie van de hersenstam, bij mijnwerkers voor. Ook paarden die lang ondergronds waren, zouden deze ziekte kunnen krijgen. Een paard dat meer dan tien jaren ondergronds gewerkt had, zou volgens overlevering (z. Dieteren 1984 pag. 17) blind zijn. De informant uit Q 15 noemt het een sprookje dat de paarden ondergronds blind werden. Men moet wel onderscheid maken tussen blindheid en de ziekte Nystagmus. [N 95, 938; monogr.]
II-5
|
28200 |
mijnbrand |
mijnbrand:
mīnbranjtj (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits])
|
Brand in het ondergrondse gedeelte van een mijn. [N 95, 232]
II-5
|
27310 |
mijngas |
mijngas:
mīngās (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits])
|
Een kleurloos, reukloos en smaakloos gas dat lichter is dan lucht, in bepaalde concentratie met lucht brandbaar of ontplofbaar en bij grote hoeveelheden verstikkend. Mijngas bevindt zich in de kool, het dak- en vloergesteente van de laag en in spleten en scheuren van het gesteente (MBK IV pag. 25). De term "gas" wordt in de Belgische mijnen slechts sporadisch gebruikt (Vanwonterghem pag. 114). [N 95, 229; monogr.; Vwo 336; Vwo 348]
II-5
|
28199 |
mijngasontploffing |
mijngasontploffing:
mīngāsontplofeŋ (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits])
|
Een ontploffing van mijngas. [N 95, 235; monogr.]
II-5
|
27554 |
mijnhorloge |
horloge:
horloažǝ (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits]),
kuilhorloge:
kulhorluažǝ (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Emma, Maurits])
|
[N 95, 67]
II-5
|
27704 |
mijnhoutterrein |
houtterrein:
houtterrein (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits]),
hǫwttǝręjn (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits])
|
Terrein waar het hout ligt dat nodig is om de mijngangen te ondersteunen. [N 95, 36; monogr.]
II-5
|
28309 |
mijnlocomotief |
loc:
lok (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits])
|
Locomotief voor het ondergronds bedrijf die wordt aangedreven door perslucht, elektriciteit of met behulp van een dieselmotor. De opgave "trolley" uit Q 12 voor de mijn in Eisden duidt een elektrische locomotief aan. [N 95, 700; monogr.; Vwo 283; Vwo 480; Vwo 481]
II-5
|
27790 |
mijnmeter |
mijnmeter:
mīnmę̄tǝr (L374p Thorn
[(Maurits)]
[Maurits])
|
De mijnmeter voert in een mijn metingen uit en werkt details van het mijnplan uit. Vanwonterghem (pag. 114) spreekt van een beëdigd bediende die topografische opmetingen moet doen en ze op kaart moet uitwerken. Het woordtype "kettingtrekker" (Q 21), eigenlijk de benaming voor de hulp van de mijnmeter, werd op de mijn Maurits gebruikt als spotnaam voor de mijnmeter. Zie ook het lemma Hulp Van Mijnmeter. [N 95, 138; monogr.; Vwo 114; Vwo 154]
II-5
|