19811 |
juskom, sauskom |
saussnip:
sowssnep (L244a Veulen, ...
L244a Veulen),
snip:
snep (L244a Veulen, ...
L244a Veulen)
|
juskom || sauskom
III-2-1
|
20768 |
kaantjes |
kaaien:
kaoje (L244a Veulen),
koͅi̯ (L244a Veulen),
Ik zeuj gaer n bekske kaoje hebbe vur ozzen hoond, mar ze meuge nie te hárt zien, ânders kan vader ze nie biete
kaoje (L244a Veulen),
plukkaaien:
plukkaoje (L244a Veulen)
|
kaantje, uitgebakken vet of spek || kaantjes || uitgebakken kaantjes van het vet aan de buitenzijde van de varkensdarm || uitgebakken reuzel
III-2-3
|
19422 |
kaarsendomper |
kaarsendover:
kersendoeëver (L244a Veulen, ...
L244a Veulen)
|
kaarsdomper || kaarsendover
III-2-1
|
22505 |
kaarten (ww.) |
kaartspelen:
koͅət spejələ (P196p Veulen)
|
Kaarten (werkw.). [ZND B1 (1940sq)]
III-3-2
|
20628 |
kabeljauw |
kwabaal:
kabeljauwachtige vis
kwabaol (L244a Veulen)
|
kabeljauw
III-2-3
|
19751 |
kachel, stoof |
kachel:
mit iemes nie de káchel kunne ánmake: met iemand niet kunnen doen, wat men zou willen doen
káchel (L244a Veulen)
|
kachel
III-2-1
|
19733 |
kachelpijp |
kachelbuis:
káchelbuūs (L244a Veulen),
kachelpijp:
káchelpiēp (L244a Veulen)
|
ijzeren buis als rookgeleider || kachelpijp
III-2-1
|
31566 |
kachelzwartsel |
potlood:
pǫtluǝt (L244a Veulen)
|
In dit lemma zijn de benamingen bijeengebracht voor de verschillende middelen die worden gebruikt om kachels zwart en glanzend te maken. Met potlood, grafiet in poedervorm, kunnen kachels glimmend worden opgepoetst. Kachelpoets en zebrakachelglans zijn poetsmiddelen om kachels mee op te wrijven en te laten glanzen. De steenpek (P 219) was volgens de invuller een soort steenkool die op het verwarmde ijzer gesmeerd werd om dit zwart te maken. [N 33, 313; N 7, 41b; L 5, 60b; monogr.]
II-11
|
30247 |
kalf |
kalf:
kalf (L244a Veulen),
muk:
mø̜k (L244a Veulen)
|
Jong rund, niet naar het geslacht onderscheiden. Zie afbeelding 3. Op de kaart is het woordtype kalf niet opgenomen. [N 3A, 15 en 20; JG 1a, 1b; Gwn V, 5, 5a en 5b; L 27, 56; R 12, 24; Wi 17; monogr.; add. uit N 3A, 4, 26a, 75a, 75b en 76; N C, 6, 7a, 7b, 8, 9a en 14b; A 9, 17a en17b; S 14]
I-11
|
30025 |
kalk blussen |
(kalk) lessen:
lø̜sǝ (L244a Veulen)
|
Water toevoegen aan kalkoxyde. Men onderscheidt het droogblussen en het natblussen. Het droogblussen geschiedt onmiddellijk nadat de kalk uit de oven komt. Daartoe spreidt men de kalk in een laagdikte van ongeveer 10 cm uit en besproeit het geheel met ongeveer 1/3 van de hoeveelheid aan water waarbij de gehele massa voortdurend met de schop wordt omgezet. Wanneer de kalk goed met water is verdund, wordt ze op een hoop gezet teneinde de warmte, die zich bij het blussen ontwikkelt, te behouden. Doorgaans laat men de massa één etmaal doorblussen. Droogblussen levert ongeveer 1,3 maal de oorspronkelijke hoeveelheid kalk op. Bij het droogblussen valt de kalk in een uiterst fijn, volkomen droog poeder uiteen. Bij het natblussen worden de kalkkluiten in een bak met drie tot vier maal hun gewicht aan water overgoten. Met de kalkhouw wordt de kokende massa omgezet. Komt er geen damp meer omhoog en blijven geen droge resten meer aan de schop zitten, dan laat men de kalkmelk weglopen in een kuil. Daar verstijft de dunne pap door het wegzakken van het water in de bodem. Na afdekking met een dunne zandlaag is het kalkdeeg onbeperkte tijd houdbaar. In de volgende lemmata wordt vooral het natblussen behandeld. Zie voor de fonetische documentatie van '(kalk)' het lemma 'Kalk'. [S 16; N 30, 31; L 27, 58; monogr.]
II-9
|