20414 |
peetoom |
peter:
peeter (L318p Stramproy, ...
L318p Stramproy),
peteren:
als hij mede het kind ten doop houdt"; cf. WNT s.v. "peteren (I)"1) peter, doopvader
peetere (L318p Stramproy)
|
peetoom (de oom naar wien iemand genoemd is) [DC 05 (1937)] || peter (de man, wiens naam het kind gewoonlijk ontvangt) [DC 05 (1937)]
III-2-2
|
20415 |
peettante |
peet:
peet (L318p Stramproy, ...
L318p Stramproy),
pèèt (L318p Stramproy),
petetant:
pèètetant (L318p Stramproy)
|
meter (de vrouw, die het kind ten doop houdt en wier naam het kind gewoonlijk ontvangt) [DC 05 (1937)] || peettante (de tante naar wie iemand genoemd is) [DC 05 (1937)]
III-2-2
|
25714 |
peilstok |
peilstek:
pīlstɛk (L318p Stramproy)
|
Stok met een schaal waarmee men de lengte en de breedte van een vat meet en aldus zijn inhoud bepaalt. [N 35, 60 add.]
II-2
|
26039 |
penbalk |
pinbalk:
penbalǝk (L318p Stramproy),
pinbalk (L318p Stramproy)
|
De zware balk waar de pensteen op rust. Zie ook afb. 48. [N O, 29b; N O, 45c; A 42A, 89; A 42A, 17; monogr.]
II-3
|
34103 |
pens |
pens:
pɛns (L318p Stramproy)
|
De eerste afdeling van de maag van de koe waarin het voedsel geweekt wordt. Een koe heeft vier magen: de pens, de netmaag, de boekpens en de lebmaag. In de "Amsterdamse" vragenlijst nr. 9 werd via de vragen 11a, 11b, 11c en 11d naar de dialectbenamingen gevraagd voor deze vier magen. Exact werd gevraagd naar de benamingen voor pens, netmaag, boekpens en lebmaag. In de "Nijmeegse" vragenlijst nr. 28 werd ook gevraagd naar de dialectbenamingen voor de vier magen. Maar hier werden de vragen wat vager gesteld. De pens wordt omschreven (vr. 80) als de "maag waarin het voedsel het eerst komt", de netmaag als de "langwerpige maag" (vr. 81), de boekpens als "de maag die van binnen vol vliezen zit" (vr. 82) en de lebmaag als "de maag met heel grove uitsteeksels aan de binnenkant" (vr. 84). Door deze vage vraagstelling sluipt onzekerheid door in de antwoorden van de "Nijmeegse" respondenten: termen worden nogal eens door elkaar gehaald voor de diverse magen. Zo goed mogelijk is in dit lemma en de volgende drie lemmata geprobeerd de juiste benaming bij het juiste begrip onder te brengen. In wbd afl. 3 (Het rund) blz. 364 wordt het vermoeden geuit dat we hier eerder met een cultuurbegrip te maken hebben dan met een onder de mensen (nog) levende werkelijkheid en dat voornoemde vierdeling ook niet meer echt levend is bij de huisslachter. Dit vermoeden zou ook op de "Limburgse" antwoorden van toepassing kunnen zijn. [N 28, 80; A 9, 11a; L 48, 15]
I-11
|
26233 |
pensteen |
pinsteen:
penstęjn (L318p Stramproy)
|
De steen op de penbalk waarin het achtereinde van de molenas en in het bijzonder de daaraan bevestigde ijzeren pin, de taats, draait. De pensteen is in het algemeen uit een harde steensoort vervaardigd en kent een halfcilindervormige uitsparing. Zie ook afb. 47 en 48. [N O, 29a; A 42A, 88]
II-3
|
20842 |
peper |
peper:
paipər (L318p Stramproy),
pèper (L318p Stramproy)
|
peper [DC 03 (1934)]
III-2-3
|
33564 |
perenboom |
perenboom:
paereboum (L318p Stramproy),
pèreboum (L318p Stramproy),
smoutmaleboom:
=maelpaerebuim: bomen die een minderwaardig soort peren opleveren
smousmalebuim (L318p Stramproy)
|
I-7
|
18281 |
pet: algemeen |
klak:
klak (L318p Stramproy, ...
L318p Stramproy)
|
Hoe noemt men de pet, die bij het werk gedragen wordt? Welken vorm heeft deze? Indien geen pet, maar een muts door de mannen wordt gedragen, hoe noemt men deze dan? Welken vorm heeft ze? [DC 09 (1940)] || pet, muts, klak [RND]
III-1-3
|
21063 |
peul |
schaal:
sjalen (L318p Stramproy)
|
de peulen, de doppen van erwten of bonen [N Q (1966)]
III-2-3
|