e-WLD begrippen 
e-WLD

 
 
Filteren... plaats=Tegelen

Overzicht

Gevonden: 5743

BegripTrefwoord: dialectopgave (plaats)Omschrijving
donderx donder: de dônder (Tegelen), hommel: de hómmel (Tegelen), den hómmel (Tegelen), hómmel (Tegelen), hômmel (Tegelen, ... ), hôm⁄mel (Tegelen) donder [N 22 (1963)] || donder, onweer || onweer [N 22 (1963)] III-4-4
donker, duisterx donker: dònker (Tegelen), dónker (Tegelen), dônker (Tegelen), duister: duuster (Tegelen, ... ), dūūster (Tegelen, ... ), düster (Tegelen), kaens gaen hank veur de auge zeen zoe duuster is ⁄t (Tegelen), Dit woord is beter!  düster (Tegelen) donker [donkel, duuster, domp] [N 06 (1960)] III-4-4
donkerbruine koe bonte koe: boŋtǝ [koe] (Tegelen), bruine: brūn (Tegelen), vale: vālǝ (Tegelen) Zie voor de fonetische documentatie van (koe) het lemma ''koe'' (3.3.1). [N 3A, 131a] I-11
dood (bn.) dood: doēd (Tegelen), dōt (Tegelen, ... ), du:ət (Tegelen), dôet (Tegelen) dood (bijv.) [DC 03 (1934)] || dood; ¯t kindje was - eer (dat) ze ¯t konden dopen [RND] III-2-2
doodskist doodskist: doeëdskis (Tegelen, ... ) de doodskist [N 96D (1989)] || De doodskist. [N 96D (1989)] III-2-2, III-3-3
doodskleed doodshemd: doodshemd (Tegelen), doëdshemd (Tegelen, ... ), verouderd  doodshemd (Tegelen), doodskleed: doodskleed (Tegelen), doèds kleid (Tegelen), doodsmantel: doodsmantel (Tegelen), doëdsmankel (Tegelen, ... ), verouderd  doodsmantel (Tegelen), pyjama: thans  pyama (Tegelen) bekleding van de overledene, wanneer hij in de doodkist wordt gelegd (thans inventarisatie; betekenis/uitspraak [N 23 (1964)] || bekleding van de overledene, wanneer hij in de doodkist wordt gelegd (vroeger inventarisatie; betekenis/uitspraak [N 23 (1964)] || doodskleed; hoe noemt men het doodskleed (hinnekleed, reekleed, regenkleed, enz.)? Moet dit kleed aan bepaalde voorwaarden voldoen? [VC 03 (1937)] || doodskleren; hadden ze een bijzondere naam? [VC 30 (1964)] || kleding waarmee overledene wordt bekleed [N 23 (1964)] III-2-2
doodsklok doodsklok: doedsklok (Tegelen), doeedsklok (Tegelen, ... ) De klok die geluid wordt na het overlijden en/of bij de begrafenis van iemand [dôdsklok, dódsklok, dödsklok, doeëdsklok?]. [N 96A (1989)] III-3-3
doodsteken steken: štē̜kǝ (Tegelen) Nadat het dier is verdoofd, wordt het ogenblikkelijk de keel doorgesneden, opdat het nog pompende hart het bloed uit het lichaam kan stuwen. De woordtypen in dit lemma kunnen zowel duiden op het doodsteken van een varken als op het doodsteken van een rund. Een bij de opgave toegevoegd object ''varken'', ''koe'', ''beest'' wordt niet in het woordtype opgenomen. [N 28, 11a; N 28, 11b, N 28, 12a; N 28, 13b, monogr.] II-1
doodzonde doodzonde: doeedzonde (Tegelen) Doodzonde, dodelijke zonde [doeëdzund]. [N 96D (1989)] III-3-3
doofpot amerenbus: ǭmǝrǝbø̜s (Tegelen), doofpot: doͅu̯fpoͅt (Tegelen, ... ), dǫwfpot (Tegelen), dǫwfpǫt (Tegelen), duiveltje: dūūvelke (Tegelen) Aarden pot waarin de as van turf of kolen wordt gedoofd. [N 49, 119a; monogr.] || De doofpot voor het verzamelen van de houtresten. Op grond van de woordtypen binnen dit lemma ziet men dat hiervoor verschillende voorwerpen worden gebruikt: een ketel, pot, emmer e.a.. Als men de houtskool niet in zo''n ketel of pot stopt, wordt hij gewoonlijk in de ruimte onder de oven geworpen of in de hoeken opzij van het ovendeurtje. Volgens de informant van P 178 is de "bluspot" een grote cilindervormige, ijzeren bus met twee handvatten en een deksel. De houtskool is, eenmaal gedoofd en gezift, zeer geschikt om de kachel of stoof aan te maken. Zelfs wordt de houtskool aangewend om loog, het zeepwater voor de lijnwaadwas, te maken. Ook om beekwater "zoeter", dit is minder scherp, te maken wordt houtskool gebezigd (in P 178). Hiertoe wordt een mand op vier stokken boven een kuip geplaatst. De mand wordt goed gevuld met houtskool en hierin wordt het te verzoeten water gegoten dat door spleten van de mand in de kuip sijpelt. Houtskool kan ook nog gebruikt worden als weidebemesting (Q 3, Q 5). Ten aanzien van het woordtype "douche" zij opgemerkt dat dit voorwerp heel waarschijnlijk een warmwaterketel is waarmee dan de houtskool ook geblust kan worden (zie ook de toelichting bij het lemma ''doofpot'' in het wbd ii afl. 1 blz. 75). Zie afb. 13. [N 29, 11d; OB 2, 2f; monogr.] || doofpot [N 05A (1964)], [N 49 (1972)] || pot, gegoten, van ijzer, waarin men het houtskool koud laat worden (aomerepot, kriekepot, smoorpot) [N 20 (zj)] II-1, II-8, III-2-1