e-WLD begrippen 

 
 
Filteren... plaats=Valkenburg

Overzicht

Gevonden: 5178
BegripTrefwoord: dialectopgave (plaats)Omschrijving
asblok asblok: as˱blǫk (Valkenburg), tusas: tøšas (Valkenburg) Houten blok met aan de onderzijde een gleuf waarin de metalen as bevestigd wordt, ter versteviging van de as. Zie verder ook WLD I.1 voor het asblok van de ploeg. [N 17, 40 + 44j + 50b + 51; N G, 48a; JG 1a; JG 1b; JG 1c; JG 2b; monogr.] I-13
asfaltpapier asfalt: asfalt (Valkenburg) Poreus bordpapier, gedrenkt in asfalt of zware teeroliën. Asfaltpapier wordt gebruikt als isolatiemateriaal tegen vocht maar ook als dakbedekking. 'Lodorite' is een asfaltbitumen juteweefsel dat als afdichtingsmateriaal in stroken wordt verwerkt. [N 31, 36b; N 64, 155b; monogr.] II-9
askruisje asselekruisje: esjelekruuske (Valkenburg) Het Askruisje [assekrüske, esjekruuts]. [N 96C (1989)] III-3-3
asperges me zegenliedje: zaegeleedsje (Valkenburg) Het gezang dat voorafgaand aan de hoogmis gezongen wordt onder de besprenkeling met wijwater: "Asperges me...."of "Vidi aquam...."(in de Paastijd). [N 96B (1989)] III-3-3
aswoensdag asgoensdag: esjgoonsdig (Valkenburg), asselegoensdag: ĕsjelegoonsdig (Valkenburg) Aschwoensdag [SGV (1914)] || Aswoensdag, de eerste dag van de grote vasten [ésjermitwoch, aesjergoonsdiech, esjelegoonsdich]. [N 96C (1989)] III-3-3
augurk augurk: augurk (Valkenburg, ... ) Een soort van kleine komkommer die vaak in azijn wordt ingemaakt; een augurk (canichon, augurk). [N 82 (1981)] I-7
aureool heiligenring: hèllige ringk (Valkenburg) De gouden lichtkrans of -kring boven om het hoofd van een heiligenbeeld [aureool, nimbus?]. [N 96A (1989)] III-3-3
avegaar ever: ē̜vǝr (Valkenburg), never: nē̜vǝr (Valkenburg), vlim: vløm (Valkenburg) Grote handboor met schroef- of lepelvormig uitlopend boorijzer dat met een dwarsstang wordt rondgedraaid en dient om zeer diepe en/of wijde gaten te boren. Zie ook afb. 79 en 80. De avegaar wordt door verschillende houtbewerkers gebruikt. De wagenmaker boort er onder meer de naven van karwielen mee uit, terwijl de klompenmaker de avegaar gebruikt om er aan de binnenkant van klompen hout mee weg te halen. Dit lemma bevat alleen algemene benamingen voor de avegaar (onder A), de schroefavegaar (onder B) en de lepelavegaar (onder C). Specifieke uitvoeringen van de avegaar zoals die bijvoorbeeld door de kuiper, de klompenmaker en de wagenmaker worden gebruikt, worden behandeld in de paragrafen over de terminologie van deze beroepen. Vgl. voor het woordtype never, dat werd opgegeven door respondenten uit Swalmen, Geulle en Valkenburg (L 331, Q 18, Q 101) ook het Limburgs Idioticon, pag. 176, s.v. never, ø̄Kruisboor. Geh. Kempenlandø̄ en voor het woordtype borendrouw uit Eupen (Q 284) RhWb (I), kol. 1437, s.v. Drau, ø̄das Gestell am Handbohrer, das den eingesetzten Bohrer dreht, Bohrwinde Drehbügelø̄. Met de lepelavegaar werken werd in Hasselt (Q 2) uitbuikeren (ø̜̄ǝt˱bø̜̄.kǝrǝ) genoemd. [N G, 32a; N 53, 167a-c; L 32, 35; A 32, 8; monogr.] II-12
avondgebed avondgebed: aovendgebed (Valkenburg) Het avondgebed/avondsgebed met gewetensonderzoek [aovendgebed, aovesgebed, aoëvetsjebed?]. [N 96B (1989)] III-3-3
avondmaal avondbrood: aovendbroid (Valkenburg, ... ), aoventbroeat (Valkenburg), aovëndbroid (Valkenburg), avoendbroid (Valkenburg), avondbroodeten: aovendbrôôadeete (Valkenburg), avondeten: aovendaite (Valkenburg), aovent-aèten (Valkenburg), aoventaete (Valkenburg), aoventeete (Valkenburg), aovondeten (Valkenburg), avvendeten (Valkenburg), oaveteten (Valkenburg), als het geen broodmaaltijd is  aovendeete (Valkenburg), avondseten: aovesaeten (Valkenburg), koffiedrinken, het -: als het een broodmaaltijd is , anders aovendeete  koffiedrinke (Valkenburg), salade: schjlaat (Valkenburg), schlaat (Valkenburg), sjlaat (Valkenburg), souper: deftiger  souper (Valkenburg) avondeten || de laatste maaltijd van de dag (verschil tussen zomer en winter [N 06 (1960)] || de laatste maaltijd van de dag, avondeten [ZND 02 (1923)] || namen en uren van de dagelijkse maaltijden: 7 / 8 uur [ZND 18G (1935)] || namen en uren van de dagelijkse maaltijden: avond [ZND 18G (1935)] || namen en uren van de dagelijkse maaltijden: avondeten [ZND 18G (1935)] || namen en uren van de dagelijkse maaltijden: souper [ZND 18G (1935)] || namen en uren van de dagelijkse maaltijden: tussen 18 en 20 uur [ZND 18G (1935)] III-2-3