19398 |
karpet, vloerkleed |
karpet:
vloerkleed
kerpet (L244a Veulen),
vloerkleed:
vloērklieëd (L244a Veulen)
|
karpet || vloerkleed
III-2-1
|
32224 |
karspoor |
karrenspoor:
kárǝspōr (L244a Veulen),
karspoor:
kárspōr (L244a Veulen)
|
Bij een onverharde weg, de twee evenwijdig lopende uithollingen in het wegdek, veroorzaakt door de wielen van de kar. [JG, 1a; monogr.]
II-12
|
34621 |
karsteun |
karstek:
(mv)
kɛrstɛkǝ (P196p Veulen)
|
Steun die onder de kar geplaatst wordt bij het laden en lossen. Er zijn drie types karsteunen, die over het algemeen dezelfde benamingen hebben: een zware, T-vormige steun die de voorkant van de kar ondersteunt en die bij het rijden onder de schoot wordt opgehangen, een lichtere steun die voorkomt dat de kar bij het laden en lossen naar achter omkipt en die bij het rijden achter onder de kar hangt en een stok van ongeveer een meter die de berrie steunt en die bij het rijden onder de berrie hangt. De woordtypes houweel en hak zijn voorbeelden van betekenisverschuiving: toen de wegen nog niet geasfalteerd waren en bijgevolg soms slecht berijdbaar waren, had de boer een hak bij zich waarmee hij de wielen vrij kon maken als de kar of wagen vastgereden was. Deze hak werd ook gebruikt als steun voor de berries. Later, toen de wegen beter werden, was deze hak niet meer nodig en werd de steun, die in de plaats van de eigenlijke hak kwam, soms ook "hak" of "houweel" genoemd. Het eerste deel van het lemma is samengesteld uit benamingen die voor de drie types karsteun gelden. De meervoudsvormen zijn wel steeds benamingen voor de berriestutten (de derde bovenvermelde soort). De woordtypes waarbij door een toegevoegd adjectief of het eerste lid van de samenstelling duidelijk wordt om welke karsteun het gaat, staan onder A. Zware karsteun, B. Lichte karsteun en C. Berriestut. [N 17, 40 + 77 + 78 + 79 + 99; N G, 62a + 63a-b; JG 1a; JG 1b; JG 1d; JG 2b; JG 2c; R 14, 23e; monogr.]
I-13
|
19695 |
kast |
kast:
Enne kâs van \'n huus Nó de kermes ligge de muËs doeëd vur de kâs: gezegde, nadat men grote uitgaven heeft gedaan t.b.v. een feestelijke gebeurtenis Hij/Zij druËgt \'t kaesje òp de rug en schiet onder de kâs: Degenererende opmerking over een persoon met een bochel
kâs(t) (L244a Veulen)
|
kast
III-2-1
|
19505 |
kastplank |
bred:
brit (L244a Veulen),
kastplank:
kâs(t)plaank (L244a Veulen)
|
kastplank || schap
III-2-1
|
19826 |
kat |
kat:
kat (P196p Veulen, ...
L244a Veulen),
miem:
miem (L244a Veulen),
mies:
mies (L244a Veulen, ...
L244a Veulen)
|
kat [ZND A1 (1940sq)] || kat, poes || kat, roepnaam
III-2-1
|
20604 |
kater |
haarpijn:
häörpien (L244a Veulen)
|
hoofdpijn ten gevolge van overmatig drankmisbruik
III-2-3
|
20488 |
kauwen |
kauwen:
kaowe (L244a Veulen, ...
L244a Veulen),
knauwelen:
knáwwe(le) (L244a Veulen),
wegkneden:
wegknaeje (L244a Veulen)
|
fijnmaken met de tanden || kauwen || met flinke kauwende bewegingen iets taais opeten || onsmakelijk kauwen
III-2-3
|
17628 |
keel, strot |
keel:
kiəl (P196p Veulen)
|
een keel [ZND A1 (1940sq)]
III-1-1
|
32739 |
keerstrook, wendakker |
voordel:
vi̯u ̞ǝl (P196p Veulen)
|
Een keerstrook of wendakker is de strook grond aan het uiteinde van een akker waar de ploeg gekeerd wordt. Deze strook ligt dwars op de voren van het groot geploegd middendeel. Als men aan het voor- en achtereinde van de akker niet op een belendend perceel of op een (veld)weg kan keren, heeft men twee keerstroken nodig. De keerstrook werd oorspronkelijk onbebouwd gelaten, later werd ook zij geploegd. Een aantal benamingen kunnen ook gebruikt worden voor een strook grond in het algemeen; soms wordt er op gewezen dat men via de keerstrook toegang tot het perceel heeft. De strook is breder dan normaal als zij in de lengterichting aan een afrastering of haag grenst. [N 11, 50a; N 11A, 125b; JG 1a + 1b + 1c; JG 2b + 2c; A 18, 2; A 33, 3 + 4 + 5; L B2, 246; L 34, 47; monogr.]
I-1
|