32606 |
gierpomp |
zeikpomp:
[zeik]po.mp (Q172p Vroenhoven)
|
Met de termen in dit lemma wordt de pomp bedoeld, waarmee men de gier uit de gierput of -kelder oppompt. Dat was aanvankelijk een cilindervormige pomp met zuiger en slot, maar kan (zie kattekop) later ook een pomp van een ander type zijn geweest. De term gierpomp is later overgegaan op de door een motor aangedreven centrifugaalpomp. Voor de plaatselijke uitspraak van het (...)-gedeelte van varianten zie men het lemma gier c.a., resp. mest. [JG 1a + 1b; N 18, 121; N 11A, 49a; monogr.]
I-1
|
32609 |
gierschep, gieremmer |
scheppan:
šø̜ppan (Q172p Vroenhoven)
|
Vroeger, toen men nog geen gierpomp had, moest men de gier uit de put ophalen met behulp van een of twee emmers aan een touw of aan een puthaak. Gewoonlijk werkte men met zijn tweeën: terwijl de een de inhoud van een emmer in de gierton goot, putte de ander een nieuwe emmer vol. Voor het putten van gier had men echter ook een speciale schep met een steel eraan. Later gebruikte men deze schep vooral voor het leegmaken van de beerput. Verder bediende men zich van de gierschep, als in perioden van droogte de bovenkant van de mesthoop met gier of mestwater bevochtigd moest worden. Maar dat deed men ook wel met een (oude) veevoederschep of iets dergelijks. [N 11, 28 add.; N 11A, 47a + 47b + 48a; N 18, 6 + 9a + 20 + 120 add.; JG 1a + 1b; monogr.]
I-1
|
32350 |
gierton |
zeikton:
[zeik]tǫn (Q172p Vroenhoven),
zeikvat:
[zeik]˲vǭ.t (Q172p Vroenhoven)
|
De gierton wordt gebruikt om gier naar het land te vervoeren. De oude houten gierton met ijzeren banden rondom was vaak een afgedankte bierton of wijnvat. Zij kon enkele honderden liters bevatten. Soms duiden de benamingen met vat op een grotere inhoud dan de benamingen met ton, maar dat is lang niet altijd het geval. Met Afb. 9. gierton e.d. wordt vaak het door kar en ton gevormde geheel bedoeld. Zie daarom ook het vorige lemma. Een voorloper van de gierton was de houten en open gierbak (b.) het langst in gebruik bij keuterboeren en in weidegebieden. Een apart onderdeel (C.) vormen de benamingen voor de kleinere ton gebruikt voor het vervoer van gier op kleine schaal, in het bijzonder van de inhoud van de beerput. Een dergelijke ton werd vaak onder het deksel van het toilet geplaatst. Als zij vol was, werd zij naar tuin, veld of weide gedragen en daar geledigd. Ook werd zij wel op een kruiwagen vervoerd. Gedragen werd de ton aan twee hengsels, met een stok dwars over de ton of twee stokken evenwijdig langs de zijkanten. [N 11, 21 + 28 add.; N 11A, 53a + 54a + 55 + 58a + 58b; N 17, 9a add. + 9b; N 18, 122 + 124; N M, 9a; JG 1a + 1b; monogr.]
I-1
|
25141 |
gieten, hard regenen |
gieten:
dich geets / geir geet, heir goot, gegwotte
geete (Q172p Vroenhoven),
diech gits / ger geet, her goot, gegwote
geete (Q172p Vroenhoven),
het waoter got oet de renjelblös
gôt (Q172p Vroenhoven),
gutsen:
t woater gots uut de rengelbuis
gots (Q172p Vroenhoven),
hel regenen:
hēͅl rĕngələ (Q172p Vroenhoven),
regenen:
rĕngələ (Q172p Vroenhoven)
|
gieten, gutsen [ZND 25 (1937)] || gutsen [ZND 24 (1937)] || hard regenen [ZND 33 (1940)]
III-4-4
|
24987 |
glad, glijdend |
glad:
glat (Q172p Vroenhoven, ...
Q172p Vroenhoven)
|
glad [ZND 01 (1922)], [ZND 24 (1937)]
III-4-4
|
17853 |
glijden |
schrikkelen:
šrikələ (Q172p Vroenhoven)
|
hoe noemt men: op het ijs glijden (zonder schaatsen) [ZND 14 (1926)]
III-1-2
|
18879 |
glimlachen |
grijnslachen:
greenslaachte (Q172p Vroenhoven)
|
hoe zegt ge "glimlachen"in uw dialect ? Bestaat er geen woord om dit "stil lachen"uit te drukken, geef dan op door welke omschrijving men dit weergeeft. [ZND 39 (1942)]
III-1-4
|
24316 |
glimworm |
vuurmade:
vuurmoai (Q172p Vroenhoven),
vuurmooi (Q172p Vroenhoven),
vuurmōͅi̯en (Q172p Vroenhoven),
vuurmōͅjen (Q172p Vroenhoven)
|
glimworm [GV Gr (1935)], [ZND 18G (1935)]
III-4-2
|
17786 |
goed luisteren |
goed luisteren:
god ly(3)̄stərə (Q172p Vroenhoven),
goot luustĕrĕ (Q172p Vroenhoven)
|
goed luisteren [ZND 30 (1939)]
III-1-1
|
19102 |
goedheid |
goedigheids:
ook materiaal znd 24, 20
goojich-hĭts (Q172p Vroenhoven)
|
goedheid [ZND 01 (1922)]
III-1-4
|